Artikelen

Scribere est agere
To write is to act

Omdat Φ haar kennis zo belangrijk vindt, wil ze die graag delen met u. Daarom zijn er in de loop van de jaren veel artikelen geschreven door Φ. Hier vindt u alle artikelen terug die eens in het Kleintje VGST hebben gestaan.

T. van Dijk, Christelijke politiek en de modus vivendi, september 2010
Het hoogste doel van politiek zou moeten zijn het zorgen van een succesvolle samenleving: het vreedzaam laten samenleven van mensen, hoe verschillend die ook zijn. Het naast elkaar laten bestaan van verschillende opvattingen en manieren van leven heet de modus vivendi. Volgens de schrijver zou dat ook leidraad moeten zijn voor christelijke politiek.
G. Kant, Authentiek antiek, juni 2009
De Westerse wijsbegeerte begint in Italië en Klein-Azië met de vroegantieke filosofie van Thales, Parmenides, Pythagoras, Empedocles, Democritus en meer. In dit artikel wordt een overzicht gegeven van de verschillende stromingen en van de vragen waarmee deze filosofen zich bezig hielden.
T. van Dijk, John Rawls, mei 2009
In zijn boek ‘Een theorie van rechtvaardigheid’ zet Rawls zijn twee principes van rechtvaardigheid uiteen en hij verdedigt die op basis van argumentatie vanuit een hypothetische oorspronkelijke situatie met een sluier van onwetendheid. In dit artikel wordt de theorie van Rawls uitgelegd en wordt het een en ander verteld over de achtergrond van de theorie.
G. Kant, Niet zomaar een mening, september 2008
Een beschouwing van vrijheid van meningsuiting, een van de onderwerpen die het dispuut in het seizoen 2007/2008 heeft besproken.
G. Kant, Φ, een wijze om te leren kennen, juni 2008
Dit artikel in lustrumbundel Echo geeft een indruk van vijf jaar filosoferen door filosofiedispuut Φ
W.J. van Dijk, David Hume – Het menselijk inzicht, april 2008
David Hume is een scepticus. Hij beschrijft de beperkingen van het menselijk verstand. Onze kennis en ons handelen baseren we vooral op ervaring en gewoonte. In dit artikel wordt de filosofie van Hume beschreven en wordt ingegaan op wat dat betekent voor onze overtuigingen
T. van Dijk, Twee opvattingen van vrijheid, oktober 2007
Isaiah Berlin onderscheidt twee soorten vrijheid: negatieve en positieve vrijheid. Dat onderscheid wordt uitgelegd in dit artikel. Ook worden verschillende vrijheden besproken aan de hand van de door Berlin gehanteerde begrippen.
G. Kant, Søren Kierkegaard, juni 2007
Dit artikel is een korte bespreking van de boeken Wijsgerige kruimels en Het begrip angst, waarin de filosoof Søren Kierkegaard een christelijke visie geeft op hoe de mens tot waarheid kan komen en behandelt wat angst doet met de zondige mens.
G. Kant, Eindige kennis van het oneindige, 2007
De bronnen die de geschiedenis ons nalaat bieden veel inzicht en wijsheid, maar niet minder ook onzekerheid. Zeker als we ons bewust worden van de veranderlijkheid van de wereld raken we verward: wat is dan de betekenis van mijn leven hier en nu, in deze specifieke situatie en culturele context? Wat heeft de bijbel die eeuwen geleden ontstaan is ons nu te zeggen? Dit artikel gaat over dergelijke geschiedenisfilosofische vragen en wat die te maken met de filosofie van Søren Kierkegaard.
J. Verbree, De sprong in het geloof, april 2007
In de filosofie van Søren Kierkegaard staat de sprong van het geloof centraal. Zonder die sprong kan de mens de waarheid niet bereiken. Dat is wat er ook ontbreekt aan de filosofie van bijvoorbeeld Hegel, volgens wie de rede het middel is waarmee de mens stapsgewijs de waarheid bereikt. Dit artikel is een inleiding in de filosofie van Kierkegaard en laat zien dat dit onderwerp nog steeds actueel is.
W.J. van Dijk, Atheïsme, negeren of bestuderen?, februari 2007
Ludwig Feuerbach analyseert als atheïst het christelijk geloof. Hij ziet de mens als de essentie van het christendom: het menselijk verstand en gevoel bepalen volgens hem de inhoud ervan. In een God die ondergeschikt is aan het kenvermogen van de mens wil Feuerbach niet geloven. In dit artikel wordt de analyse van Feuerbach beschreven en besproken.
T. van Dijk, Inleiding Reformatorische Wijsbegeerte, oktober 2006
Samenvatting van de inleidende lezing door dr. René van Woudenberg over reformatorische wijsbegeerte en dan met name over de aspectenleer van Herman Dooyeweerd.
J. Kant, Wat is waarheid?, november 2006
Wat is waarheid? En bestaat er absolute waarheid? Volgens de schrijver van dit artikel bestaat er geen absolute waarheid, maar is er toch heel wat over waarheid te zeggen.
J.H. Boersma en A.T. Verbree, Φ-Lezing ‘Searle’, april 2006
Dispuut Φ heeft een lezing georganiseerd over de filosofie van John Searle en dan met name over de het lichaam-geest probleem. Dit artikel is een samenvatting van de lezing door dr. Philip Brey.
T. van Dijk, Het Machtsbegrip bij Hannah Arendt, april 2006
Macht, geweld en sterkte zijn bij Hannah Arendt niet hetzelfde. Met geweld kan volgens haar ook geen macht bereikt worden; waar geweld begint eindigt macht. In dit artikelen wordt uitgelegd hoe Arendt over de relatie tussen deze begrippen denkt en wordt haar filosofie toegepast op de VGST.
T. van Dijk, Hannah Arendt, een inleiding, maart 2006
Het Studium Generale heeft een lezingenserie over Hannah Arendt georganiseerd ter gelegenheid haar 100^e geboortejaar. Van deze lezingen over de filosofie van Arendt over politiek, handelen en geweld is dit artikel een samenvatting.
A.T. Verbree, Memeteam, januari 2006
Richard Dawkins is evolutiebioloog en ziet paralellen tussen de manier waarop genen overleven en zich verspreiden en de manier waarop dat gebeurt bij ideeën en gedachten. Hij noemt die memes. In dit artikel wordt beschreven wat volgens Dawkins eigenschappen zijn van deze memes en hoe hun overlevingsmechanisme werkt.
G. Kant, Lichaam, denken en geest, december 2005
Een van de hoofdthema's van de filosofie is de verhouding tussen lichaam en geest, tussen zijn en denken. Sinds ontwikkelingen in de microbiologie en neurowetenschappen is het denken daarover in een stroomversnelling gekomen. Des te meer nog door de opkomst van de informatietechnologie en het streven van informatici om het menselijke denken te simuleren in computers. John Rogers Searle neemt in dit debat een interessante positie in. Dit artikel beschrijft zijn visie en reageert daarop.
G. Kant, Arthur Schopenhauer, juni 2005
In de filosofie van Schopenhauer staat de tegenstelling tussen de wereld als wil en de wereld als voorstelling centraal. Die laatste is de wereld die wij waarnemen, maar volgens Schopenhauer is het de redeloze wereldwil die de kracht is achter de wereld en die ook het menselijk leven stuurt. Alleen die wereldwil is vrij, want mensen zijn gebonden aan de natuurwetten. En de individuen zijn ondergeschikt aan de eeuwige ideeën waar ze de uitdrukking van zijn.
Dit artikel gaat over de sombere implicaties van deze hoofdgedachten van Schopenhauers filosofie.
T. van Dijk, Kennis, wetenschap, filosofie en de wereld, mei 2005
Amice Van Dijk jr. hield zijn manifestatie over wetenschap en filosofie. Hij behandelt vragen naar de redenen om wetenschap te bedrijven, het nut van wetenschap en de universaliteit ervan. Vervolgens stelt hij soortgelijke vragen over de filosofie, waaronder de interessante vraag of al dat filosoferen het gevolg is van het kwijtraken van essentiële basiskennis door de zondeval.
J. Verbree, Waarachtig geniaal of waanzinnig gek?, januari 2005
Schopenhauer is een zeer zelfverzekerde filosoof die in eigen ogen als enige begrepen heeft hoe de wereld in elkaar steekt en die beschrijft hij dan ook in zijn boek 'De wereld als wil en voorstelling'. Aan de ene kant presenteert de wereld zich als voorstelling aan waarnemende subjecten, aan de andere kant is er de wereldwil die de drijvende kracht is achter die wereld en ook de drijfveer van de mens. Dit artikel beschrijft leven en werk van deze opmerkelijke denker.
M. Horst, Spinoza, voorvechter van de vrijheid van meningsuiting, december 2004
Naar aanleiding van de lezing van de heer Juffermans en het jaarthema 'Emotie' is dit artikel geschreven over Spinoza, vrijheid van meningsuiting en emoties.
A.T. Verbree, Spinoza, maart 2004
Benedictus de Spinoza bouwt een systeem dat gebaseerd is op de rede. Hij begint zijn Ethica met het definiëren van God en wel op een wijze die ons christenen vreemd is. In dit artikel wordt het leven van Spinoza beschreven en de inhoud van de Ethica besproken.
W.J. van Dijk, De Wiener Kreis: achterhaalde filosofie?, januari 2004
De Kring van Wenen probeert aan het begin van de 20^e eeuw duidelijkheid te verschaffen in een periode van verwarring. Met een logisch-positivistische insteek probeert de kring onder leiding van Moritz Schlick en Rudolf Carnap de wetenschap verder te helpen. Dit artikel belicht de invloed van de Wiener Kreis en vertelt ook over de reactie erop.
M. Horst, De twee wegen van Parmenides, oktober 2003
Als een van de eerste filosofen denkt Parmenides over het zijn. Dit artikel gaat verder even in op een christelijk betekenis hiervan.
C. Kreeft, God in de filosofie na de verlichting, mei 2003
Na de verlichting neemt het rationalisme een vlucht en lijkt er geen ruimte meer te zijn voor religie. Dit artikel gaat in op de vraag of er nog ruimte in de filosofie is voor God na de verlichting.
J. Verbree, Rousseau: Het maatschappelijk verdrag
Voor het dispuut Φ heeft de heer van Roermund een lezing gehouden over het bekendste werk van Rousseau.
Dit artikel is een verslag hiervan. Belangrijke punten in zijn lezing waren waarom een maatschappij soevereine macht kan tonen, waarom het verdrag mislukt is, maar toch waardevol blijft en een toegevoegde gedachte over een uitvlucht uit het verdrag, daar waar de mensenrechten in het geding zijn.
G. Zomer, De macht van het denken
Over de relatie tussen filosofie en management. De socratische methode voor het management staat hier centraal.
A.T. Verbree, Ontvlucht de grot of zorg voor verlichting
Een vergelijking tussen ideeën over de staat van Plato en Rousseau.
Wat waren hun ideeën over deze ideale staat en hoe werken ze door in de maatschappij van tegenwoordig.
S. Zwarts, Rousseau: vrijheid en maatschappij
Jean Jacques Rousseau schreef in zijn boek Het maatschappelijk verdrag hoe een staat moet worden ingericht om haar burgers vrijheid te garanderen. Dit artikel gaat over het begin van dat boek. Ook bevat het een korte biografie van Rousseau.
J. Verbree, Harmonie en de volmaakte muziek
In dit artikel zijn we opzoek naar de volmaakte muziek. Ook aan de relatie muziek en mens wordt aandacht besteed.
M. Horst, Aurelius Augustinus
Dit is ook een artikel over het boek Wat betekent de bijbel, maar dit artikel gaat niet, zo als het eerste artikel over Augustinus, over de inhoudelijk kant van de bijbel, maar over de presentatie daarvan.
M. Horst, Taal als brug tussen twee werelden
Dit artikel behandelt evenals het artikel ‘Filosofie en taal’ de relatie tussen taal en denken, maar nu vanuit een het perspectief van communicatie.
A.T. Verbree, Whitehead
Naast een korte introductie op Whitehead, biedt dit artikel een blik in de ideeën van Whiteheads over tijd en causale verbanden.
S. Zwarts, Filosofie en taal
De VGST heeft in het jaar 2002/2003 taal als jaarthema gehad. Een jaar eerder werd dit artikel geschreven over de relatie tussen taal en ons eigen denken.
S. Zwarts, Aurelius Augustinus
Een korte introductie op Augustinus, verder een uitwerking van het begin van het boek Wat betekent de bijbel. Het kernpunt is hier de liefde.
G. Schutten, Quantumfilosofie
De fascinerende wereld van het kleine en de gevolgen hiervan voor het grote: de quantummechanica, een ontwikkeling die stilzwijgend is binnengeslopen in onze wereld, in ons denken.
G. Kant, Blaise Pascal over geloof en rede
Een verslag over de lezing die Φ voor de VGST heeft georganiseerd, gehouden door de heer P.Blokhuis (zie één artikel eerder).
P. Blokhuis, Blaise Pascal: ook na Descartes een levende God
Dit artikel is voorstudie voor de lezing die de heer P. Blokhuis heeft gehouden voor de VGST naar aanleiding van het onderwerp dat Φ toen behandelde, Blaise Pascal.
De centrale vraag: Is er na de opkomst van de westerse wetenschap nog wel plaats voor het geloof in de levende God?
G. Kant, Filosofie van de staat
Dit artikel, ondere andere geïnspireerd op Machiavelli, behandelt de relatie van staat en filosofie. Waarom hebben we als mensen een staatsvorm nodig en hoe zijn we begonnen met staatsvormen?
S. Zwarts, Filosofie en Wiskunde
Dit artikel gaat over de relatie Wiskunde en werkelijkheid en gaat in op de vraag of wiskunde een empirische of een constructieve wetenschap is.
J. Rakhorst en M.J. Schmits, Geboeid door Plato
Verslag van een lezing die A.P. Bos heeft gehouden op aanvraag van Φ
Heeft het christendom bovenop de wapenrusting die de bijbel is, nog het glinsterend pantser van de platonische filosofie aangetrokken?
N.M. de Roode, De Politeia van Plato
In dit artikel worden de beginselen van Plato’s gedachten over staatsleer uit de doeken gedaan. Tevens gaat het in op hoe we dat kunnen toepassen op vandaag en onze democratie.
L.B. Buit, Gelukkig is (er) iemand die nadenkt
Naar aanleiding van een lezing van dhr Blokhuis op 12 september 1996 een inleidende en ietwat acualiserende verslag van een lezing omtreft het leven en denk van Pascal.